دوشنبه 29 آبان 1396 برابر با 20 نوامبر 2017

مقررات حریم

اهداف

در تدوين اين مقررات جنبه هاي ايمني ، زيست محيطي و مهندسي مد نظر بوده است به نحوي كه اهداف اصلي زيرا را تامين مي نمايد:

الف) ايمني ساكنين ويا كاربران ابنيه و تاسيسات واراضي اطراف خطوط لوله و تاسيسات شركت ملي گاز و به حداقل رساندن خسارات ناشي از نشت گاز، انفجار ، آتش سوزي.

ب) پيشگيري يا كاهش صدمان احتمالي از نقاط مجاور به خطوط لوله و تاسيسات شركت در اثر عمليات و فعاليتهاي گوناگون ساير اشخاص حقيقي يا حقوقي نظير ساخت و ساز ، حفاري، تردد، تاثيرات القايي الكتريكي و غيره.

ج) به حداقل رساندن خسارات ناشي از احداث خطوط لوله و تاسيسات شركت به محيطهاي زيست انساني و طبيعي و مناطق حفاظت شده، اراضي كشاورزي ، باغات ، مراتع و جنگلها و ساير عوارض طبيعي.

د) راهنمايي طراحان خطوط لوله و تاسيسات شركت از نظر رعايت فاصله مناسب از ابنيه، خطوط انتقال نيرو، جاده ها و غيره و همچنين از نظر انطباق ضرايب ايمني خطوط لوله با ميزان تراكم ابنيه يا جمعيت واقع در مجاورت آنها و متقابلا راهنمايي طراحان، سازندگان و كاربران تاسيسات متعلق به ساير اشخاص حقيقي يا حقوقي از نظر رعايت فاصله مناسب از خطوط لوله گاز.

ه) تبيين گردش كار حريم در شركت ملي گازو شركتهاي وابسته و تنظمي ارتباطات در زمينه مسائل حريم با ساير اشخاص حقيقي و حقوقي، سازمانهاي دولتي و غيره.

و) تداوم جريان گاز و جلوگيري از قطع گاز شهرها، صنايع، روستاها ونيروگاههاي واقع در مسير و تامين صادرات گاز به خارج از كشور.

دامنه و كاربرد

دامنه شمول اين مقررات موارد زير مي باشد:

الف- حريمهاي ايمني و اختصاصي

حريمهاي ايمني و اختصاصي كليه خطوط لوله گاز مشتمل بر خطوط انتقال سراسري ، اصلي و فرعي در داخل و خارج محدوده شهرها.

ب- فواصل

فواصل مجاز خطوط تغذيه و توزيع از ابنيه وتاسيسات مجاور آنها در داخل و خارج محدوده شهرها كه به منظور ايمني و يا تسهيل شرايط تعمير و نگهداري آنها بايد رعايت گردد.

ج- محل تاسيسات

ضوابط تعيين محل استقرار تاسيسات صنعت گاز و ملاحظات زيست محيطي مربوطه.

د- فشار خطوط لوله و تاسيسات

اين مقررات براي خطوط و تاسيسات انتقال تا فشار طراحي 100 بار ( PSI 1440)، خطوط و تاسيسات تغذيه تا فشار طراحي 17 بار ( PSI 250) و خطوط و تاسيسات توزيع تا فشار طراحي 4 بار( PSI60) اعمال مي گردد.

مباني

مباني قانوني

اين مقررات بر مبناي قانون منع احداث بنا و ساختمان در طرفين خطوط لوله انتقال گاز مصوب سي و يكم خرداد 1350 شمسي و همچنين اساسنامه شركتهاي ملي نفت و گاز ايران و قانون نحوه تملك اراضي براي طرحهاي عمراني تدوين گرديده است.

در تدوين اين مقررات ، قانون تقسيمات كشوري و ساير قوانين ذيربط مبناي تعاريف شهر، روستا محدوده قانوني، محدوده خدماتي و استحفاظي قرار گرفته و اصلاحات حقوقي استفاده شده در منطبق بر مفاهيم قانوني و عرفي آنها مي باشد.

ضمنا قوانين و مقررات حريم ساير سازمانها از جمله وزارت راه و ترابري و وزارت نيرو در اين مقررات ملحوظ گرديده اند.

مباني فني

كليه حرايم اعلام شده در اين مقررات بر مبناي عوامل فني زير تعيين شده اند:

الف) كدها و استانداردهاي بين المللي كه از آن ميان مقررات ANSI B31.8 معيار طراحي خطوط لوله گاز در شركت ملي گاز و شركتهاي وابسته به آن بوده و مقررات مشابه نظير مقررات كشورهاي انگلستان، كانادا، روسيه، آلمان كه از اعتبار كافي جهاني برخوردار مي باشند.

عناوين كامل اين استانداردها در بخش ماخذ آمده است.

ب) ارزيابي ريسك در خطوط لوله

در اينجا به طور خلاصه اشاره مي گردد كه اين ارزيابي براساس تبعات ناشي از مهلك ترين و پرخسارت ترين حوادثي كه ممكن است در خطوط لوله يا تاسيسات روي دهد از يك طرف و فركانس ( تواتر) وقوع آنها در گذشته و ملحوظ كردن درجه احتمال وقوع آنها در آينده صورت مي گيرد.

در مرحله بعد تمهيداتي كه براي پايين آوردن احتمال وقوع حوادث موثر خواهد بود مورد توجه قرار گرفته و بالاخره جنبه هاي اقتصادي و امكان استفاده از تمهيدات مذكور، مطرح و مقايسه هاي لازم انجام مي گيرد.

ج) نحوه نگهداري خطوط لوله وتاسيسات

انضباط و جديت در امر نگهداري، توجه به دستورالعملها، وجود دستورالعمل هاي مكتوب و مدون نكات ديگري هستند كه در انتخاب حريم براي خطوط لوله يا تاسيسات مي تواند در پايين آوردن ريسك ها ودر نتيجه در كاهش حريم موثر واقع شود.

د) شرايط فرهنگي و اجتماعي

نقش شرايط فرهنگي و اجتماعي را به هيچوجه نمي توان در تعين ضوابط حريم نديده گرفت. درجه احترام به قوانين و جدي تلقي كردن آنها، رعايت حقوق متقابل في مابين اشخاص حقيقي يا حقوقي و شناخت حقوق فردي و جمعي در جوامع مختلف يكسان نيستند.

به همين لحاظ در مقرراتي مانند مقررات حريم، بگونه اي معقول شرايط فرهنگي و اجتماعي بايد دخالت داده شوند كه اين نكته در تدوين مقررات حاضر حتي المقدور منظور گرديده است و سعي شده مقررات و ارقام و فواصل تعيين شده مشخص و روشن و غير قابل تفسير توسط اشخاص در راستاي منافع انفرادي( اعم از حقيقي يا حقوقي) باشند.

ه) شرايط اقتصادي

مباحث اقتصادي در تدوين مقررات حريم اهميت جدي دارند عواملي نظير ارزش زمين نقش، نقش زمين در اقتصاد شهري و روستايي، مقايسه قيمت فولاد و ساير مصالح خط لوله با قيمت زمين يا ساختمان در شهر و روستا ودر عين حال محدوديتهاي جدي در تامين اراضي مورد نياز جهت احداث شهرهاي جديد يا توسعه شهرها و روستاهاي موجود از جمله عوامل موثر در تعيين حريم مي باشند. بعنوان مثال تغيير كلاس ساختماني يك خط لوله 56 از كمترين ضخامت به بالاترين ضخامت به معناي افزايش مصرف فولاد به ميزان 350 تن در هر كيلومتر است اما اين تغيير كلاس مي تواند وسعتي معادل 50 هكتار را به 5 هكتار در طول يك كيلومتر( و حريم از 250 متر به 25) كاهش دهد.

اما اگر چند سال بعد از احداث خط لوله شركت در شرايطي قرار گيرد كه اين تعويض را بخواهد انجام دهد بسيار گرانتر تمام خواهد شد زيرا در اين حالت علاوه بر هزينه هاي انجام شده در بدو پروژه اين هزينه اضافي نيز تحميل شده واز طرفي بسياري از مالكين در اين شرايط قيمتهاي بالاتري مطالبه مي نمايند و همچنين قطع گاز و غيره بسيار هزينه زا هستند.

تعاريف

حريم اختصاصي: نواري است از سطح زمين به عرض ع طول و عمق لازم كه به منظور تامين نيازهاي اجرائي و عملياتي خطوط لوله انتقال گاز توسط شركت تحصيل مي گردد. هرگونه داخل و تصرف و انتفاع توسط اشخاص حقيقي و حقوقي بدون اجازه كتبي و قبلي شركت در آن ممنوع است عرض اين نوار متناسب با قطر لوله تعيين مي گردد.

حريم ايمني: به اراضي واقع در نواري به موازت و به محوريت خط لوله انتقال گاز اطلاق مي شود كه به موجب قانون احداث ابنيه و تاسيسات در آن ممنوع است مگر آنكه اجازه كتبي و قبلي شركت كسب شده باشد. حريم ايمني متناسب با قطر، فشار و ضريب طراحي خط لوله با توجه به نوع كاربري ابنيه و جمعيت استفاده كننده از آنها تعيين مي گردد حداكثر عرض اين حريم 250 متر از هر طرف خط لوله است .

ابنيه محل تجمع: به يك بنا يا تاسيسات يا مجموعه اي از آنها ، مجزا يا متصل، اطلاق مي شود كه در شرايط معمول كاري، حداقل 20 ( بيست) نفر بطور همزمان در آن ( آنها) حضور پيدا مي كنند . انواع ابنيه محل تجمع در متن مقررات توضيح داده شده است.

ابنبه خطرناك: به ابنيه يا تاسيساتي اطلاق مي شود كه: الف) كاربري آنها در شرايط معمول كاري و يا در صورت وقوع حادثه و يا در شرايط غير عادي ديگر خطراتي را متوجه خط لوله گاز مي نمايند و يا

ب) در صورت وقوع انفجار، آتش سوزي و نشت گاز در خط لوله گاز و يا تخليه گاز در عمليات معمول خط لوله گاز، آثار مترتب بر آنها موجب ايجاد خطرات ثانويه براي خط لوله گاز، تاسيسات و يا مردم ساكن در اطراف آنها مي گردد.

ابنيه عادي: به لبنيه و تاسيسات غير از ابنيه محل تجمع و ابنيه خطرناك اطلاق مي شود واحدهاي مسكوني يك يا دو طبقه، كارگاههاي خدماتي و صنعتي، دفاتر اداري، تجاري ، پزشكي كه كمتر از 20( بيست نفر) در شرايط معمول كاري پرسنل دارند نمونه هايي از ابنيه عادي هستند.

حريم ابنيه محل تجمع و خطرناك

ابنيه محل تجمع و خطرناك

به يك بنا يا تاسيسات يا مجموعه اي از آنها مجزا يا متصل اطلاق مي شود كه در شرايط معمول كاربري، حداقل 20( بيست) نفر بطور همزمان در آن /آنها حضور پيدا مي كنند.

انواع ابنيه محل تجمع و خطرناك

اين ساختمانها به منظور فعاليتهاي گوناگون از جمله ارائه خدمات اداري، آموزشي، مذهبي، بهداشتي ، اقامت و پذيرائي يا فعاليتهاي تجاري، صنعتي، معدني، توليدي ، ورزشي ، نظامي و انتظامي ، گردشگري مورد استفاده قرار مي گيرند.

فهرست نمونه هايي از اين ساختمانها در جدول زير آمده است.

* مدارس- دانشگاهها- كودكستانها- مهدكودك ها وكليه مراكز آموزشي از هر نوع

* مساجد، حسينيه ها، كليساها وساير مراكز مذهبي

* كتابخانه ها، فرهنگسراها، سينما، تئاتر، سالنهاي سخنراني و برگزاري مراسم

* ادرات دولتي- شركتها- دفاتر پست

* بيمارستانها- مراكز پزشكي ديگر( درمانگاهها، ساختمانهاي پزشكان، آزمايشگاههاي پزشكي)

* هتل ها، متل ها، مهمانپذيرها، مسافرخانه ها

* ترمينالهاي حمل و نقل مسافري و كالاي زميني، هوايي و دريايي

* پاركينگهاي عمومي

*بازار- بازارچه- پاساژ- فروشگاههاي بزرگ

* خوابگاههاي دانشجويي، انواع شبانه روزيها

* فرودگاهها- ايستگاههاي راه آهن

* اردوگاههاي تفريحي، آموزشي، پرورشي و ورزشي

* اقامتگاههاي سالمندان، جانبازان، معلولان و بيماران خاص

* زندانها

* گورستانها

* مراكز نظامي ، پادگانها، اردوگاهها، ميدانهاي تمرين( مانور) و تير

* ميدانهاي ورزشي روباز و سرپوشيده ، سالنهاي ورزشي، پيست هاي ورزشي، تله كابين ها، تله اسكي، تله سي يژ

* كارخانجات و كارگاههاي صنعتي، معادن، شيلات

* رستورانها و غذاخوري ها

* مكانهاي تفريحي- پاركها- شهربازيها

* سدها و نيروگاهها

* نمايشگاههاي تجاري و صنعتي

* كشتارگاهها

مقررات حريم خطوط لوله گاز در مجاورت جاده ها

كليات

- اين مقررات به منظور تامين حداقل ايمني جاده ها و خطوط لوله انتقال گاز مجاور يكديگر و پيشگيري از صدنات احتمالي متقابل به هر يك تدون گرديده است.

- اين مقررات در مورد انواع الف(A) و ب(B) ساختمان خطوط لوله ملاك عمل خواهد بود.

- منظور از فاصله بين لوله و جاده در اين مقرررات فاصله بين محور لولوه تا محور جاده مي باشد.

- تقسيمات وزارت راه و ترابري براي طبقه بندي جاده هاي كشور( آزاد راهها و جاده هاي درجه 1 تا 4) عينا در اين مقررات بكار گرفته شده است.

- تعيين فواصل بر مبناي قطر لوله، حداكثر فشار طراحي، نوع ساختمان خطوط لوله و نوع جاده انجام و در جداول جداگانه براي هر يك از انواع جاده ها درج گرديده است.

- چنانچه شرايط فني و محلي ايجاب نمايد كه خطوط لوله در حريم راه موجود نصب گردد اجراي طرح منوط به موافقت وزارت راه و ترابري خواهد بود.

- مشخصات ساختماني خطوط لوله انتقال گاز در محل تقاطع با جاده ها بر مبناي استاندارد مهندسي مصوب شركت ملي گاز تعيين خواهد گرديد.

جداول

- حداقل فاصله محور خطوط لوله انتقال گاز از محور جاده ها براي انواع الف و ب ساختماني خطوط لوله به شرح زير از جداول ضميمه تعيين مي شوند.

براي آزاد راهها از جدول شماره آ- 2

براي جاده هاي درجه يك از جدول شماره 1-2

براي جاده هاي درجه دو از جدول شماره 2-2

براي جاده هاي درجه سه و چهار از جدول شماره 3-2

- در صورتيكه رعايت فواصل مندرج در جداول بهر دليل امكان پذير نباشد تقليل آنها با موافقت شركت ملي گاز ياران و پس از تغيير ضوابط ساختماني خطوط لوله امكان پذير خواهد بود.

- جداول ضميمه اين مقررات براي فشارهاي تا 1200 پوند بر اينچ مربع و قطر لوله تا 56 اينچ تنظيم گرديده اند . به منظور اطلاع از حريم خطوط لوله اي كه با فشار بالاتر از 1200 پوند بر اينچ مربع كار مي كنند ويا ساير مواردي كه در اين مقررات به آنها اشاره نشده مي بايستي از شركت ملي گاز كسب نظر گردد.

جدول شماره : آ

قطر لوله

( اينچ)

حريم خطوط لوله انتقال گاز در مجاورت جاده هاي( بر حسب متر)

( محور لوله تا محور جاده)

از تا

 

- 18

35

20 24

35

26 30

35

32 36

40

38 42

50

44 50

60

52 56

70

جدول شماره: 1

قطر لوله

( اينچ)

حريم خطوط لوله انتقال گاز در مجاورت جاده ها( بر حسب متر)

( محور لوله تا محورجاده)

از تا

 

- 18

25

20 24

25

26 30

30

32 36

40

38 42

50

44 50

60

52 56

70

جدول شماره : 2

قطر لوله

( اينچ)

حريم خطوط لوله انتقال گاز در مجاورت جاده ها( بر حسب متر)

( محور لوله تا محورجاده ها)

از تا

 

- 18

20

20 24

20

26 30

25

32 36

35

38 42

40

44 50

50

52 56

60

جدول شماره: 3

قطر لوله

( اينچ)

حريم خطوط لوله انتقال گاز در مجاورت جاده ها( بر حسب متر)

( محور لوله تا محورجاده)

از تا

 

- 18

18

20 24

18

26 30

18

32 36

20

38 42

25

44 50

30

52 56

35

مقررات ايمني و حريم خطوط لوله نفت و گاز در مجاورت يكديگر

1- در صورتيكه خطوط لوله گاز( متعلق به شركت ملي گاز) و خطوط لوله نفت( متعلق به شركت ملي نفت) در مجاورت و موازي يكديگر قرار گيرند رعايت فاصله بين دو لوله بشرح مندرج در جدول ذيل ضروري است:

قطر بزرگتر (اينچ) حداقل فاصله بين محورهاي دو لوله

از تا

- 22 9 متر

24 40 5/12 متر

42 و بالاتر 16 متر

در صورتيكه رعايت فواصل مذكور بهر دليل امكان پذير نباشد نصب لوله جديد بوسيله هر يك از طرفين منوط له موافقت كتبي طرف ديگر بوده و شرايط در موافقت نامه تعيين خواهد گرديد.

- مشخصات ساختماني خطوط لوله نفت و گاز در محلهاي تقاطع با يكديگر بر مبناي استانداردهاي مهندسي موجود تعيين مي گردد.

- در صورت مجاورت ويا تقاطع لوله هاي نفت و گاز لازم است با همكاري مسئولين دو شركت آزمايشات تداخل كاتدي انجام شود.

- چنانچه آثار تداخل كاتدي به اثبات برسد مي بايستي از طرفين اتصال دو لوله بوسيله مقاومت الكتريكي و يا از طريق ديگر از تداخل مذكور جلوگيري به عمل آيد مشروح روش كار با توافق طرفين تعيين خواهد گرديد.چنانچه روي هر يك از خطوط لولوه نفت و گاز كه به طريق فوق به يكديگر متصل شده اند عمليات جوشكاري انجام شود لازم است قبلا بطور موقت اتصال الكتريكي بين دو خط بوسيله مسئولين خطي كه تحت تعمير قرار مي گيرد قطع گردد.

- انجام هر گونه انفجاري در فاصله كمتر از 250 متري خطوط لوله گاز و خطوط لوله نفت بدون اجازه كتبي شركت مبوطه ممنوع است و براي بيش از 250 متر نيز اخذ مجوز توصيه ميگردد.

مقررات حريم خطوط لوله گاز در مجاورت خطوط راه آهن

- فاصله بين محور خطوط آهن و محور خطوط لوله گاز از 50 متر كمتر نخواهد بود.

- در تقاطعهاي بين خطوط آهن و خطوط لوله گاز استاندارد مهندسي مصوب شركت ملي گاز و مقررات سازمان راه آهن معتبر خواهد بود.

- فاصله بين خطوط لوله گاز در خارج از محدوده شهرها از ايستگاههاي راه آهن حداقل 250 متر خواهد بود.

- در صورتيكه حفظ فواصل فوق الذكر بهر دليل امكان پذير نباشد اجراي طرح موكول به موافقت شركت ملي گاز و سازمان راه آهن مي باشد. شرايط مربوط به توافق در موافقتنامه ها تعيين خواهد گرديد.

حريم خطوط لوله گاز در محل تقاطع با رودخانه ها

الف) حداقل حريم خطوط لوله گاز در محل تقاطع با رودخانه ها در ارتباط با ممنوعيت برداشت مخلوطهاي رودخانه اي 250 متر از هر طرف خطوط لوله تعيين شد.

ب) در شرايطي كه با توجه به شرايط خاص محلي و شدت جريان آب رودخانه برداشت مخلوطهاي رودخانه اي در فواصل بيش از 250 متر باعث به خطر افتادن لوله گردد مناطق راسا و با استفاده از همكاري سازمانهاي مسئول محلي به منظور تامين حفاظت لوله از انجام عمليات برداشت تا فاصله معقول پيشگيري خواهند نمود.

ج- برداشت مخلوط رودخانه اي در پايين دست لوله هاي گاز تا فاصله يك كيلومتري از محور لوله گاز با هماهنگي شركت ملي گاز بلامانع است.

خارج از شهرها

- حداقل فاصله نزديكترين فونداسيون پايه و دكل خطوط هوائي توزيع وانتقال نيرو از جدار لوله هاي گاز در مسيرهاي موازي بشرح زير است:

ولتاژ طول مسير مشترك 5كيلومتر و كمتر طول مسير مشترك بيش از 5 كيلومتر

20 كيلو ولت 20 متر 30 متر

63 كيلو ولت 30 متر 40 متر

132 كيلو ولت 40 متر 50 متر

230 كيلو ولت 50 متر 60 متر

400 كيلو ولت 50 متر 60 متر

- حداقل ارتفاع پائين ترين سيم خط هوائي در بدترين شرايط از سطح زمين در محل تقاطع با لوله هاي گاز بشرح زير است:

ولتاژ ارتفاع

20 كيلو ولت 8 متر

63 كيلو ولت 9 متر

132 كيلو ولت 10 متر

230 كيلو ولت 11 متر

400 كيلو ولت 12 متر

- حداقل فاصله نزديكترين پايه و دكل از محور لوله گاز در محل تقاطع براي 20 كيلوولت 20 متر و براي 63 كيلو ولت و بالاترين 30 متر ميباشد مشروط بر اينكه اين فاصله از طول دكل باضافه 10 متر عرض جاده سرويس خط لوله كمتر نباشد.

- كليه پايه هاي فلزي خطوط انتقال نيرو كه تا فاصله 200 متري خطوط لوله قرار دارند بايد مجهز به سيم اتصال زمين باشند.

 

ارتباط با ما

عضویت در خبرنامه سایت